Styczeń, minus pięć na zewnątrz, a chiller w hali wciąż pracuje na sprężarkach i pobiera pełną moc. Taki obraz widzimy co zimę i prawie zawsze winny jest free cooler, który przestał robić to, za co go kupiono. Free cooler ma chłodzić glikol samym zimnym powietrzem, bez sprężarki. W tym wpisie wyjaśniamy, jak działa, po czym poznać, że nie dowozi mocy, co obejmuje serwis dry coolerów i ile to kosztuje.
Spis treści:
Free cooler: co to jest i jak pracuje
Free cooler, nazywany też dry coolerem albo chłodnicą wentylatorową, to wymiennik lamelowy miedź z aluminium z wentylatorami osiowymi. Przez rurki płynie glikol z instalacji, a wentylatory przetłaczają przez lamele powietrze z zewnątrz. Dzięki temu, gdy na dworze jest chłodniej niż woda w instalacji, ciepło oddaje sama natura.
W praktyce free cooler współpracuje z chillerem na dwa sposoby. Przede wszystkim jako wstępne chłodzenie: glikol najpierw oddaje ciepło w wymienniku na dachu, a chiller tylko dochładza go do zadanej temperatury. Natomiast przy większym mrozie free cooler przejmuje całą pracę, a sprężarki stoją.
- Układ płaski albo w kształcie litery V, montowany na dachu lub przy budynku.
- Wentylatory AC z regulatorem obrotów albo nowsze wentylatory EC.
- Zawór trójdrogowy, który kieruje glikol do wymiennika albo go omija.
- Czujniki temperatury glikolu i powietrza, od których zależy przełączanie trybów.
Dry cooler: co to jest i czym różni się od skraplacza
Dry cooler, co to jest w odróżnieniu od skraplacza? Skraplacz chłodzi czynnik chłodniczy w obiegu sprężarki, więc podlega przepisom F-gazowym. Z kolei dry cooler chłodzi tylko glikol albo wodę i nie ma w sobie czynnika. Dlatego nie wymaga wpisu do CRO, ale wymaga dbałości o glikol i czyste lamele.
| Cecha | Free cooler (dry cooler) | Skraplacz chillera |
|---|---|---|
| Medium w rurkach | glikol lub woda | czynnik chłodniczy |
| Praca zimą | chłodzi bez sprężarki | pracuje razem ze sprężarką |
| Kontrola szczelności F-gaz | nie dotyczy | tak, według ilości CO2eq |
| Najczęstsza usterka | zabrudzone lamele, wentylatory, zamarznięty kolektor | zabrudzone lamele, wysokie ciśnienie |
Jeżeli chcesz zrozumieć cały układ z chłodzeniem swobodnym, a nie tylko sam wymiennik, opisujemy go we wpisie o systemie chłodzenia z trybem swobodnym.
Objawy, że free cooler nie oddaje mocy
Najprostszy test robi się bez przyrządów. Zimą, przy temperaturze zewnętrznej kilka stopni poniżej wody w instalacji, sprężarki chillera powinny pracować rzadko albo wcale. Jeśli pracują jak latem, free cooler nie wykonuje swojej roboty.
- Różnica temperatur glikolu na wlocie i wylocie to 1 do 2 K zamiast 5 do 10 K.
- Lamele szare od kurzu, pyłków i liści, a od spodu zatkane meszkiem.
- Jeden lub kilka wentylatorów stoi, a pozostałe pracują na pełnych obrotach.
- Zawór trójdrogowy nie przełącza, bo siłownik się zablokował.
- Szron lub lód na kolektorach, co oznacza za niskie stężenie glikolu.
- Wilgotne plamy pod wymiennikiem, czyli wyciek z pękniętej rurki.
Każdy z tych objawów kosztuje prąd. Ponadto chiller pracujący zimą bez potrzeby zużywa sprężarki, które powinny w tym czasie odpoczywać.
Serwis dry coolerów: co sprawdzamy na przeglądzie
Serwis dry coolerów zaczynamy od przeglądu zerowego, bo dopiero pomiary mówią, czy wystarczy mycie, czy potrzebna jest naprawa. Na przeglądzie robimy kolejno:
- Pomiar temperatur glikolu i powietrza oraz porównanie z danymi z tabliczki.
- Pomiar prądów wentylatorów i kontrolę łożysk, łopat i mocowań.
- Test regulatora obrotów albo sterowania EC oraz zaworu trójdrogowego.
- Kontrolę stężenia glikolu refraktometrem i ocenę jego barwy.
- Ocenę zabrudzenia lameli od strony wlotu i wylotu powietrza.
- Protokół ze zdjęciami i wyceną dalszych prac.
Następnie, po akceptacji oferty, ustalamy termin prac. Ekipy wyjeżdżają z Wałsnowa i ze Szczecina do zakładów w całej Polsce. Serwisujemy urządzenia wszystkich marek, między innymi Güntner, LU-VE, Alfa Laval, CIAT Airal, Thermokey i Cabero.
Naprawa dry coolera: najczęstsze zakresy
Naprawa dry coolera najczęściej dotyczy wentylatorów i lameli, a rzadziej samego wymiennika. Poniżej zakresy, które wykonujemy najczęściej, razem z typowym czasem pracy na miejscu.
| Usterka | Co robimy | Czas na miejscu |
|---|---|---|
| Zatkane lamele | mycie chemią do lameli i wodą pod niskim ciśnieniem, prostowanie grzebieniem | 4 do 8 godzin |
| Stojący wentylator | diagnostyka silnika i kondensatora, wymiana wentylatora AC lub EC | 2 do 4 godzin |
| Brak regulacji obrotów | wymiana regulatora albo przejście na sterowanie falownikiem | 3 do 6 godzin |
| Pęknięta rurka po mrozie | lokalizacja, lutowanie, próba ciśnieniowa, uzupełnienie glikolu | 1 dzień |
| Zawór trójdrogowy | wymiana siłownika lub zaworu, ustawienie progów przełączania | 2 do 4 godzin |
Przy myciu nigdy nie używamy myjki wysokociśnieniowej z bliska, bo lamele kładą się płasko i wymiennik traci przepływ powietrza na stałe. Szczegóły tej pracy opisujemy we wpisie o myciu chemicznym wymienników.
Free cooler: cena serwisu i naprawy
Ile kosztuje free cooler w serwisie? Free cooler cena przeglądu zależy przede wszystkim od wielkości wymiennika, liczby wentylatorów i dostępu na dachu. Dlatego zaczynamy od przeglądu zerowego, a resztę wyceniamy w protokole.
| Usługa | Cena netto |
|---|---|
| Przegląd zerowy z protokołem | 1 800 do 2 500 zł |
| Roboczogodzina, jeden technik | 500 zł |
| Roboczogodzina, zespół dwóch osób lub więcej | 750 zł |
| Dojazd (w obie strony, od bazy ekipy) | 3,20 zł za km |
| Badanie laboratoryjne glikolu z protokołem | 1 280 zł |
| Części (wentylatory, regulatory, zawory) | według oferty |
Cena naprawy, jaką zapłacisz za free cooler, zależy głównie od liczby wymienianych wentylatorów i czasu mycia. Natomiast nowy free cooler to koszt wielokrotnie wyższy niż naprawa, dlatego cenę obu dróg zestawiamy w protokole. Po przeglądzie dostajesz ofertę ważną 7 dni. Termin prac ustalamy po jej akceptacji, a przed sezonem grzewczym warto zamówić go z wyprzedzeniem.
Naprawa czy nowy free cooler
Wymiennik lamelowy przy dobrej opiece pracuje 15 do 20 lat. Zatem decyzja o wymianie rzadko wynika z wieku, a częściej z kilku konkretnych sytuacji, które widzimy na przeglądzie.
- Lamele skorodowane i kruche, które przy myciu odpadają płatami.
- Kolejne pęknięcia rurek w różnych miejscach po każdej zimie.
- Moc wymiennika za mała po rozbudowie produkcji albo serwerowni.
- Brak części do starego sterowania i wentylatorów AC.
W pozostałych przypadkach naprawa jest tańsza, bo cena nowego free coolera z montażem i dźwigiem to zwykle kilkukrotność kosztu regeneracji. Na przykład wymiana kompletu wentylatorów na EC z nowym sterowaniem kosztuje zwykle ułamek ceny nowego wymiennika, a zużycie prądu spada wyraźnie. Z kolei przy rozbudowie instalacji często wystarczy dołożyć drugi wymiennik równolegle, zamiast wymieniać pierwszy. W protokole z przeglądu zawsze zestawiamy obie drogi, żeby decyzja była oparta na liczbach, a nie na wrażeniu.
Warto też pamiętać, że dobrze ustawione progi przełączania potrafią dać więcej niż nowy sprzęt. Jeżeli zawór trójdrogowy otwiera się dopiero przy minus pięciu, a mógłby przy plus pięciu, instalacja traci kilka tygodni darmowego chłodzenia w każdym sezonie.
Glikol w free coolerze przed zimą
Free cooler stoi na zewnątrz, więc glikol musi wytrzymać najniższą temperaturę w okolicy z zapasem. W większości Polski oznacza to stężenie 35 do 40 %. Jeżeli przez lata dolewano do instalacji wodę, stężenie spada i pierwszy mróz rozsadza kolektor.
Dlatego przed zimą zawsze sprawdzamy stężenie i pH. Ilość koncentratu policzysz w kalkulatorze glikolu, a temperatury zamarzania znajdziesz w tabeli rozcieńczania. Więcej o samym medium piszemy we wpisie glikol etylenowy, a o pracach przed mrozami w poradniku przygotowanie do zimy. Właściwości mieszanin glikolu w różnych temperaturach zestawia też Engineering ToolBox.
Pytania i odpowiedzi
Czy free cooler wymaga kontroli szczelności F-gaz?
Nie. Free cooler pracuje na glikolu albo wodzie, bez czynnika chłodniczego, więc nie dotyczą go kontrole szczelności ani wpis do CRO. Kontroli podlega natomiast chiller, z którym współpracuje.
Jak często myć free cooler?
Raz w roku, najlepiej wiosną po okresie pylenia albo jesienią przed zimą. Przy halach produkcyjnych z pyłem lub przy drzewach nawet dwa razy w roku.
Od jakiej temperatury free cooler przejmuje chłodzenie?
Zwykle wtedy, gdy powietrze jest o 3 do 5 K chłodniejsze niż glikol powracający z instalacji. Przy wodzie 12/7 °C częściowe chłodzenie zaczyna się już przy kilku stopniach powyżej zera.
Czy można wymienić wentylatory AC na EC?
Tak. Wentylatory EC zużywają mniej prądu i płynnie regulują obroty. Przy wymianie dobieramy je do wymiennika i przerabiamy sterowanie.
Co zrobić, gdy free cooler zamarzł?
Wyłączyć przepływ przez wymiennik, nie uruchamiać pomp na siłę i zadzwonić do serwisu. Po rozmrożeniu robimy próbę ciśnieniową i lokalizujemy pęknięte rurki.
Co przygotować przed telefonem
- Markę i model wymiennika z tabliczki znamionowej.
- Liczbę wentylatorów i informację, czy są AC, czy EC.
- Rodzaj i stężenie glikolu, jeśli je znasz.
- Objaw: od kiedy sprężarki pracują zimą, czy widać lód albo wyciek.
Pracujemy od poniedziałku do soboty 8:00 do 16:00. Przegląd zerowy zamówisz pod numerem +48 536 577 385 albo przez formularz zgłoś awarię.
Potrzebujesz przeglądu, diagnostyki albo naprawy?
Serwisujemy agregaty wody lodowej, chillery i urządzenia chłodnicze wszystkich marek w całej Polsce. Podaj markę i model urządzenia oraz opisz problem, a zaproponujemy termin i wycenę.
Poniedziałek do soboty, 8:00 do 16:00. Pracujemy w całej Polsce.
