Chiller (agregat wody lodowej). Rodzaje, dobór, awarie i serwis

Chiller, czyli agregat wody lodowej, chłodzi wodę albo glikol, który rurami zabiera ciepło z maszyn, procesów produkcyjnych i klimatyzacji budynku. Jeśli Twój chiller traci wydajność, zgłasza alarmy albo dopiero go planujesz, pomożemy na każdym etapie: przegląd zerowy, naprawa, dobór nowego urządzenia. Zadzwoń: +48 536 577 385. Ekipy z Wałsnowa, Warszawy i Szczecina jeżdżą po całej Polsce.

Jak działa agregat wody lodowej

W każdym chillerze pracują dwa obiegi. Pierwszy to obieg chłodniczy z czynnikiem, zamknięty w urządzeniu. Drugi to obieg wodny albo glikolowy, który wychodzi z agregatu do odbiorników: central wentylacyjnych, wymienników przy maszynach, form wtryskowych, wytłaczarek czy serwerowni. Chiller odbiera ciepło z wody i oddaje je na zewnątrz budynku.

Obieg chłodniczy tworzą cztery podzespoły, a o jego kondycji mówią dwa parametry, które mierzymy przy każdym przeglądzie: przegrzanie i dochłodzenie.

• Parownik: czynnik odparowuje w nim przy niskim ciśnieniu i odbiera ciepło od wody lub glikolu.
• Sprężarka: spręża pary czynnika, podnosi ich ciśnienie i temperaturę. To najdroższy element urządzenia.
• Skraplacz: oddaje ciepło do powietrza (lamele i wentylatory) albo do wody chłodzącej, czynnik skrapla się do cieczy.
• Zawór rozprężny: obniża ciśnienie cieczy przed parownikiem. W nowszych maszynach to zawór elektroniczny EXV sterowany przez sterownik.

Po stronie wodnej pracują pompa, filtr siatkowy, czujnik przepływu i często zbiornik buforowy. Typowe parametry w klimatyzacji to woda 7/12°C, czyli 7°C na zasilaniu i 12°C na powrocie. W procesach przemysłowych spotykamy 10/15°C, a przy glikolu także temperatury poniżej zera. Pełny obieg od chillera do odbiorników opisujemy w artykule o tym, czym jest woda lodowa.

Rodzaje chillerów i gdzie który pracuje

Chillery dzielimy przede wszystkim według sposobu oddawania ciepła ze skraplacza i według typu sprężarki. Od tego zależy miejsce montażu, koszt instalacji i to, co w danym urządzeniu psuje się najczęściej. Szersze zestawienie zalet i wad znajdziesz w tekście porównanie rodzajów chillerów.

Chiller chłodzony powietrzem

Skraplacz lamelowy owiewają wentylatory, więc urządzenie stoi na zewnątrz: na dachu, na placu przy hali, na konstrukcji stalowej. Nie potrzebuje dodatkowego obiegu wody, dlatego to najczęstszy wybór w zakładach od kilku do kilkuset kW. Jego słaby punkt to skraplacz: pył, puch topolowy i liście zatykają lamele, a w upał ciśnienie skraplania rośnie aż do alarmu HP.

Chiller chłodzony wodą

Ciepło ze skraplacza odbiera obieg wody, najczęściej schładzanej przez dry cooler albo wodę technologiczną zakładu. Taki agregat może stać w maszynowni, pracuje ciszej i przy dużych mocach zużywa mniej energii. Wymaga za to dbałości o jakość wody, bo kamień i osady w skraplaczu płaszczowo rurowym albo płytowym szybko obniżają wydajność.

Typ sprężarki, free cooling i chillery procesowe

W małych i średnich maszynach pracują zwykle sprężarki spiralne (scroll), często po dwie lub cztery w tandemie. Od około 200 kW w górę dominują sprężarki śrubowe, a w największych instalacjach odśrodkowe. Starsze urządzenia mają jeszcze sprężarki tłokowe. Coraz więcej agregatów ma wbudowany free cooling, który zimą chłodzi glikol samym powietrzem i wyłącza sprężarki na wiele godzin.

Osobną grupą są chillery procesowe: kompaktowe urządzenia z pompą i zbiornikiem w jednej obudowie, stawiane przy wtryskarce, laserze czy obrabiarce. Duże jednostki do chłodzenia całych hal opisujemy w tekście chillery przemysłowe. Obsługujemy urządzenia od 1 kW do 1,5 MW.

Marki, które serwisujemy

Jesteśmy niezależnym serwisem pogwarancyjnym, więc pracujemy na chillerach wszystkich producentów. Najczęściej trafiają do nas urządzenia marek:

• Trane, Carrier i York
• Clivet, ClimaVeneta i Blue Box
• Rhoss, Hitema i Lennox
• CIAT, Aermec, Galletti, Hiross, Kaukan, Lauda, Piovan i S&A Teyu

Jak dobrać chiller do instalacji

Dobór chillera zaczyna się od bilansu cieplnego, a nie od katalogu. Potrzebujesz trzech liczb: ile ciepła trzeba odebrać, w jakiej temperaturze ma pracować woda lub glikol i jaka będzie najwyższa temperatura powietrza przy skraplaczu. Moc chłodniczą najprościej policzyć z przepływu i różnicy temperatur: Q = przepływ × ciepło właściwe × ΔT.

Przykład: przez odbiorniki płynie 10 m³/h wody, która ogrzewa się o 5 K. Moc to 10 000 kg/h podzielone przez 3600, razy 4,19 kJ/kgK, razy 5 K, czyli około 58 kW. Do tego dochodzi zapas i kilka poprawek, o których łatwo zapomnieć:

• Glikol obniża wydajność: ta sama maszyna na glikolu oddaje zwykle kilka do kilkunastu procent mniej mocy niż na wodzie, dokładną wartość podaje karta doboru producenta.
• Temperatura otoczenia: skraplacz na nasłonecznionym dachu pracuje w powietrzu o 40°C i więcej, a katalogi podają moc zwykle dla 35°C.
• Minimalna pojemność wodna: przy małej instalacji sprężarki taktują, czyli załączają się co kilka minut. Pomaga zbiornik buforowy.
• Rezerwa: przy procesie, który nie może stanąć, lepsze są dwa mniejsze agregaty albo jeden z dwoma niezależnymi obiegami niż jeden duży.
• Zasilanie, hałas i dojazd dźwigu: te trzy rzeczy potrafią zmienić wybór modelu na etapie montażu.

Pamiętaj, że remont nie zmienia parametrów urządzenia. Z chillera 10 kW nie zrobi się 20 kW, większa wydajność oznacza dobór innej maszyny. Jeśli razem z agregatem powstaje nowa instalacja, zobacz, jak wygląda budowa instalacji wody lodowej. Dane katalogowe warto porównywać tylko wtedy, gdy producent potwierdza je certyfikatem Eurovent.

12►

Nowy, używany czy wynajem chillera

Gdy stary agregat stanął albo nie wystarcza, masz trzy drogi. Nowe urządzenie dobiera i dostarcza nasz dział handlowy: +48 530 805 705. Przygotowujemy dobór pod Twoje dane, harmonogram dostawy i podłączenie do istniejącej instalacji.

Chiller używany ma sens, gdy liczy się czas i budżet. Każde takie urządzenie sprawdzamy na stanowisku testowym w Wałsnowie przed dostawą, a aktualne egzemplarze pokazujemy w dziale używane chillery dostępne od ręki. Na czas awarii albo sezonowego szczytu zostaje wynajem chillera, a zapytanie o zakup lub wynajem wyślij mailem na info@chillerserwis.com albo przez stronę kontakt.

Kiedy naprawa przestaje się opłacać

Decyzję podejmujesz na podstawie protokołu z przeglądu zerowego, nie na podstawie wieku urządzenia. Są jednak sygnały, przy których liczymy obie opcje:

• Agregat pracuje na R22, którego od 2015 roku nie wolno już dolewać w serwisie.
• Jednocześnie trzeba wymienić sprężarkę i skraplacz albo parownik.
• Układ ma 15 do 20 lat i kolejne nieszczelności pojawiają się co sezon.
• Części do sterownika lub sprężarki nie są już produkowane i czeka się na nie tygodniami.
• Instalacja urosła i chiller od lat pracuje na granicy mocy.

12►

Czynnik chłodniczy, glikol i przepisy

W chillerach spotykamy głównie czynniki R410A, R407C i R134a, a w nowszych konstrukcjach R32, R513A, R1234ze i propan R290. Czynnik decyduje o ciśnieniach pracy, o doborze oleju sprężarkowego i o tym, czy starszą maszynę da się przestawić na zamiennik o niższym GWP. Kontrola szczelności wynika osobno z przepisów F-gazowych, czyli rozporządzenia (UE) 2024/573, zależy od napełnienia układu i jest odrębną usługą. Zakres i terminy opisujemy na stronie kontrola szczelności.

Medium w instalacji to woda albo roztwór glikolu etylenowego lub propylenowego. Stężenie dobiera się z zapasem kilku stopni poniżej najniższej temperatury, jaka może wystąpić w rurach, także zimą przy wyłączonym agregacie. Za słaby roztwór grozi rozerwaniem parownika płytowego, za mocny pogarsza wymianę ciepła i obciąża pompę.

Stężenie sprawdzamy refraktometrem przy każdym przeglądzie. Gdy glikol ma kilka lat, zmienił kolor albo w filtrach pojawia się osad, zlecamy badanie laboratoryjne. Kosztuje 1 280 zł netto i pokazuje, czy wystarczy korekta, czy potrzebna jest wymiana i płukanie instalacji.

Najczęstsze awarie i objawy bez przyrządów

Większość awarii zapowiada się wcześniej. Obsługa widzi pierwsze objawy bez żadnych przyrządów, tylko trzeba wiedzieć, na co patrzeć:

• Temperatura wody na zasilaniu rośnie, a chiller pracuje bez przerwy i nie dochodzi do nastawy.
• Sterownik zgłasza alarm wysokiego ciśnienia (HP), zwykle w upalne popołudnie.
• Alarm niskiego ciśnienia (LP) albo szron na rurze ssawnej przy sprężarce.
• Sprężarka załącza się i wyłącza co kilka minut.
• Plamy oleju na rurach, zaworach albo pod urządzeniem, czyli ślad nieszczelności.
• Nowy hałas, stuki albo wibracje sprężarki lub wentylatorów.
• Alarm przepływu i zatrzymanie pompy.

Za tymi objawami stoją najczęściej: zabrudzony skraplacz, ubytek czynnika po nieszczelności, zatkany filtr i za mały przepływ wody, uszkodzony wentylator lub jego regulator obrotów, rozregulowany presostat albo zużyta sprężarka. Kod alarmu to pierwsza wskazówka, co dokładnie się stało, więc zanim go skasujesz, zrób zdjęcie ekranu. Co robić krok po kroku, opisujemy w artykule alarm chillera.

Samo kasowanie alarmów i ponowne uruchamianie to najkrótsza droga do spalonej sprężarki. Jeśli ten sam alarm wraca, wyłącz urządzenie i zgłoś problem. Tak zaczyna się każda naprawa chillerów u nas: od ustalenia przyczyny, a nie od wymiany pierwszej podejrzanej części.

123►

Przegląd zerowy i przeglądy okresowe chillera

Pierwsza wizyta u nowego klienta to przegląd zerowy. Technik ocenia stan urządzenia, odczytuje historię alarmów ze sterownika, mierzy parametry pracy i spisuje protokół. Na jego podstawie dostajesz ofertę na konkretne prace, a nie wycenę w ciemno. Podczas przeglądu sprawdzamy:

• Historię alarmów i nastawy w sterowniku.
• Ciśnienia i temperatury obu obiegów, przegrzanie i dochłodzenie.
• Prąd każdej sprężarki wobec wartości z tabliczki znamionowej.
• Zabrudzenie skraplacza i pracę wentylatorów.
• Przepływ wody, filtry i pracę pompy.
• Stężenie glikolu i stan izolacji rur.
• Ślady oleju, które wskazują miejsca do kontroli szczelności.

Później wystarczy przegląd raz w roku przed sezonem, a przy pracy ciągłej lub trzyzmianowej dwa razy w roku. Świadczymy umowy przeglądowe z terminami ustalonymi z góry. Mniejsze urządzenia, na przykład chillery procesowe, możesz przywieźć na nasz warsztat w Wałsnowie. To wariant, który polecamy, bo na stanowisku testowym sprawdzimy maszynę pod obciążeniem, bez ciasnoty na obiekcie. Więcej o zakresie wizyt przeczytasz na stronach serwis agregatów wody lodowej i przegląd chillera.

12...9►

Ile kosztuje przegląd i naprawa chillera

Każdą naprawę poprzedza diagnostyka albo przegląd zerowy, bo bez pomiarów nikt uczciwie nie wyceni prac. Orientacyjne ceny netto, wiążąca jest oferta po zgłoszeniu, ważna 7 dni:

• Przegląd zerowy lub diagnostyka na obiekcie: od 1 800 zł netto za urządzenie (1 800, 2 200 albo 2 500 zł zależnie od wielkości i mocy).
• Dojazd: 3,20 zł netto za km, liczony w obie strony od najbliższego oddziału.
• Diagnostyka warsztatowa w Wałsnowie: od 800 do 1 200 zł netto za urządzenie, transport po Twojej stronie.
• Robocizna przy pracach: 500 zł netto za roboczogodzinę jednego serwisanta i 750 zł netto za zespół.
• Badanie laboratoryjne glikolu: 1 280 zł netto.

Koszt samych prac zależy od ilości i rodzaju czynnika (odzysk i nowy czynnik liczymy od kilograma), od oleju sprężarkowego rozliczanego za całe opakowanie, od części i terminu ich dostawy, od liczby techników i roboczogodzin, od prób szczelności i próżni oraz od dojazdu. Czas prac podajemy jako szacunek, bo przy starszych urządzeniach mogą wyjść wady ukryte, które rozszerzają zakres. Każde rozszerzenie wymaga Twojej akceptacji.

Jak przebiega zlecenie krok po kroku

• Zgłoszenie: telefon albo mail ze zdjęciem tabliczki znamionowej i kodem alarmu.
• Oferta na przegląd zerowy lub diagnostykę, z kosztem dojazdu.
• Wizyta mobilnej grupy serwisowej albo przyjęcie urządzenia na warsztat.
• Protokół z wynikami pomiarów i listą usterek.
• Oferta na prace, a gdy naprawa się nie opłaca, także propozycja nowego urządzenia.
• Prace serwisowe, uruchomienie i odbiór z dokumentacją.

Jeśli zakład nie może czekać, pytaj o urządzenie zastępcze na czas prac. Przy dostępności odpowiedniej maszyny podstawiamy ją, żeby produkcja albo klimatyzacja pracowały do końca naprawy.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się chiller od agregatu wody lodowej?

Niczym, to ta sama maszyna. „Chiller” to nazwa z angielskiego, „agregat wody lodowej” to określenie używane w polskiej dokumentacji i przetargach. Obie nazwy oznaczają urządzenie, które chłodzi wodę albo glikol dla instalacji.

Jak dobrać moc chillera?

Z bilansu cieplnego albo z przepływu i różnicy temperatur wody: 10 m³/h przy ΔT 5 K to około 58 kW. Do tego doliczasz poprawkę na glikol, wysoką temperaturę przy skraplaczu i zapas. Przy procesie, który nie może stanąć, rozważ dwa mniejsze agregaty zamiast jednego.

Jak często serwisować chiller?

Co najmniej raz w roku przed sezonem, a przy pracy ciągłej dwa razy w roku. Kontrola szczelności ma osobne terminy wynikające z przepisów F-gazowych i zależy od napełnienia układu. Pierwsza wizyta zaczyna się od przeglądu zerowego z protokołem.

Dlaczego chiller nie schładza wody do nastawy?

Najczęściej przez zabrudzony skraplacz, ubytek czynnika, za mały przepływ wody albo zbyt słaby agregat wobec obciążenia. Bywa, że chiller działa poprawnie, a problem leży w instalacji, na przykład w zapowietrzeniu albo zatkanym filtrze. Dlatego diagnostyka obejmuje cały obieg, nie tylko samo urządzenie.

Czy sprzedajecie nowe i używane chillery?

Tak. Nowe urządzenia dobiera i dostarcza nasz dział handlowy pod numerem +48 530 805 705. Chillery używane przed dostawą sprawdzamy na stanowisku testowym w Wałsnowie, a na czas awarii możesz wynająć urządzenie zastępcze.

Zgłoś chiller do przeglądu lub doboru

Przed telefonem przygotuj kilka informacji, dzięki którym od razu podamy termin i koszt wizyty:

• Zdjęcie tabliczki znamionowej agregatu.
• Kod alarmu ze sterownika albo zdjęcie ekranu.
• Krótki opis objawu i od kiedy występuje.
• Lokalizację urządzenia i sposób dojścia (dach, plac, maszynownia).
• Informację, czy instalacja pracuje na wodzie, czy na glikolu.

Serwis i przeglądy: +48 536 577 385. Dobór i zakup nowego agregatu: +48 530 805 705. Mail: info@chillerserwis.com albo formularz kontaktowy. Pracujemy od poniedziałku do soboty w godzinach 8:00 do 16:00, a nasze ekipy dojeżdżają do klientów w całej Polsce.

Narzędzia do samodzielnych obliczeń: kalkulator wydajności chłodniczej, kalkulator glikolu, kalkulator GWP i CO2eq, kalkulator przeglądów chillera, kalkulator zużycia prądu przez chiller, tabela ciśnień czynnika, kalkulator zbiornika buforowego.