Kontrola szczelności to obowiązkowe sprawdzenie, czy z urządzenia nie ucieka czynnik z grupy fluorowanych gazów cieplarnianych. Wynik trafia do karty urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów, dlatego wiele firm szuka po prostu hasła CRO kontrola szczelności. Wykonujemy badanie szczelności agregatu chłodniczego, chillera i pompy ciepła w całej Polsce. Robimy też kontrolę szczelności urządzeń klimatyzacyjnych z układem chłodniczym, takich jak rooftopy i centrale wentylacyjno-klimatyzacyjne. Każda kontrola szczelności układu chłodniczego kończy się protokołem i wpisem w CRO. Poniżej wyjaśniamy, kogo dotyczy obowiązek, jak często trzeba go spełniać i jak wygląda kontrola.
Zadzwoń: +48 536 577 385 albo napisz na info@chillerserwis.com. Wystarczy zdjęcie tabliczki znamionowej, żeby ustalić, czy urządzenie podlega kontroli i w jakim cyklu.
Spis treści:
Kto musi robić kontrolę szczelności i prowadzić kartę w CRO
Obowiązek spoczywa na operatorze, czyli na firmie lub instytucji, która faktycznie kontroluje działanie urządzenia. Najczęściej jest to właściciel zakładu, zarządca budynku albo najemca, jeśli to on odpowiada za eksploatację. Serwis wykonuje kontrolę i może wprowadzić wpis do CRO, ale odpowiedzialność za terminy pozostaje po stronie operatora.
Od 11 marca 2024 r. obowiązuje rozporządzenie (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych. Kontrola szczelności dotyczy urządzeń, które zawierają:
- 5 ton ekwiwalentu CO2 lub więcej gazów z załącznika I, czyli popularnych czynników HFC i ich mieszanin, takich jak R410A, R407C, R134a, R32 czy R404A;
- 1 kg lub więcej gazów z sekcji 1 załącznika II, czyli między innymi czynników HFO, takich jak R1234ze i R1234yf;
- 3 kg lub więcej substancji zubożających warstwę ozonową, na przykład R22 w starszych urządzeniach.
Urządzenia hermetycznie zamknięte i oznaczone jako takie są zwolnione z kontroli, jeśli zawierają mniej niż 10 ton ekwiwalentu CO2 gazów z załącznika I albo mniej niż 2 kg gazów z sekcji 1 załącznika II. Takie same progi decydują o tym, czy dla urządzenia trzeba założyć kartę urządzenia w CRO.
Jak często kontrola szczelności: progi według rozporządzenia 2024/573
Częstotliwość, z jaką trzeba wykonywać kontrolę szczelności układu chłodniczego, zależy od ilości czynnika w urządzeniu. Jeśli urządzenie ma sprawny system wykrywania wycieków, odstępy między kontrolami mogą być dwa razy dłuższe.
| Ilość czynnika w urządzeniu | Bez systemu wykrywania wycieków | Z systemem wykrywania wycieków |
|---|---|---|
| od 5 do 50 t CO2e albo od 1 do 10 kg HFO | co 12 miesięcy | co 24 miesiące |
| od 50 do 500 t CO2e albo od 10 do 100 kg HFO | co 6 miesięcy | co 12 miesięcy |
| 500 t CO2e i więcej albo 100 kg HFO i więcej | co 3 miesiące | co 6 miesięcy |
Pierwszą kontrolę wykonuje się po uruchomieniu urządzenia. Po naprawie nieszczelności trzeba sprawdzić układ ponownie, nie wcześniej niż po 24 godzinach i nie później niż miesiąc po naprawie.
Ile to kilogramów: przeliczenie dla popularnych czynników
Tonę ekwiwalentu CO2 liczy się, mnożąc masę czynnika przez jego współczynnik GWP. Dla czynników HFC rozporządzenie 2024/573 zachowało dotychczasowe wartości GWP, więc przeliczenie wygląda tak:
| Czynnik (GWP) | 5 t CO2e | 50 t CO2e | 500 t CO2e |
|---|---|---|---|
| R404A (3922) | 1,3 kg | 12,7 kg | 127,5 kg |
| R410A (2088) | 2,4 kg | 23,9 kg | 239,5 kg |
| R407C (1774) | 2,8 kg | 28,2 kg | 281,8 kg |
| R134a (1430) | 3,5 kg | 35,0 kg | 349,7 kg |
| R32 (675) | 7,4 kg | 74,1 kg | 740,7 kg |
| R513A (631) | 7,9 kg | 79,2 kg | 792,4 kg |
Przykład: chiller z dwoma obiegami po 18 kg R410A zawiera 36 kg czynnika, czyli około 75 t CO2e. Bez systemu wykrywania wycieków wymaga kontroli szczelności co 6 miesięcy.
System wykrywania wycieków: kiedy jest obowiązkowy
Urządzenia stacjonarne zawierające 500 ton ekwiwalentu CO2 lub więcej gazów z załącznika I albo 100 kg lub więcej gazów z sekcji 1 załącznika II muszą mieć system wykrywania wycieków, który powiadamia operatora lub serwis o wycieku. Sam system też podlega kontroli co najmniej raz na 12 miesięcy. W mniejszych urządzeniach system jest dobrowolny, ale opłaca się tam, gdzie pozwala wydłużyć odstępy między kontrolami. System nie zastępuje jednak okresowej kontroli szczelności układu chłodniczego wykonanej przez technika.
Karta urządzenia i wpisy w CRO
Centralny Rejestr Operatorów prowadzi Łukasiewicz ICHP. Operator zakłada kartę urządzenia w ciągu 15 dni roboczych od dostarczenia urządzenia na miejsce albo od zakończenia instalacji z napełnieniem czynnikiem. Każdą czynność, czyli kontrolę szczelności, naprawę, napełnienie lub odzysk czynnika, wpisuje się w ciągu 15 dni roboczych od jej wykonania.
Wpisów może dokonywać operator albo serwis, który ma odpowiedni certyfikat i działa na podstawie podpisanego protokołu. Najwygodniej zlecić wpisy serwisowi razem z kontrolą, żeby nie pilnować dwóch terminów. Dokumentację czynności operator przechowuje co najmniej 5 lat.
CRO kontrola szczelności: co to za badanie?
CRO nie jest osobnym badaniem. To Centralny Rejestr Operatorów, czyli internetowa baza, w której prowadzi się kartę urządzenia. Hasło CRO kontrola szczelności oznacza w praktyce dwie rzeczy: kontrolę wykonaną przez technika z certyfikatem F-gazowym i wpis tej kontroli do karty. Bez wpisu kontrola formalnie nie istnieje, a bez kontroli nie ma czego wpisać.
Badanie szczelności agregatu chłodniczego wygląda tak samo jak kontrola szczelności urządzeń klimatyzacyjnych czy pompy ciepła. Zmienia się liczba miejsc do sprawdzenia i częstotliwość, która wynika z ilości czynnika. W chillerze z dwoma obiegami sprawdzamy każdy obieg osobno i każdy opisujemy w protokole.
| Urządzenie | Typowe czynniki | Na co zwracamy szczególną uwagę |
|---|---|---|
| Chiller, agregat wody lodowej | R410A, R134a, R513A, R1234ze | Sprężarki, zawory serwisowe, parownik, presostaty i króćce pomiarowe |
| Agregat skraplający do chłodni | R404A, R448A, R449A | Połączenia lutowane, odbieralnik cieczy, zawory i długie linie do chłodni |
| Pompa ciepła | R410A, R32, R290 | Wymiennik płytowy, zawór czterodrogowy i połączenia przy sprężarce |
Uwaga na R290 (propan): to czynnik naturalny, a nie fluorowany gaz cieplarniany. Urządzenia z R290 nie podlegają obowiązkowi kontroli szczelności z rozporządzenia 2024/573, choć regularne sprawdzenie szczelności i tak warto robić ze względów bezpieczeństwa.
Jak wygląda kontrola szczelności w ChillerSerwis
Badanie szczelności agregatu chłodniczego i każdego innego urządzenia przebiega u nas według tych samych kroków. Czas zależy od wielkości urządzenia i liczby obiegów.
- Sprawdzamy tabliczkę znamionową, ilość i rodzaj czynnika oraz kartę urządzenia w CRO, jeśli już istnieje. Jeśli jej brakuje, pomagamy ją założyć.
- Oglądamy układ: ślady oleju na połączeniach, zaworach i sprężarkach, stan izolacji, korozję i uszkodzenia mechaniczne.
- Sprawdzamy szczelność metodą bezpośrednią, elektronicznym wykrywaczem nieszczelności o czułości co najmniej 5 g rocznie, a w razie potrzeby pianą.
- Stosujemy też metody pośrednie: porównujemy ciśnienia, temperatury, przegrzanie i dochłodzenie z warunkami pracy i obserwujemy wziernik.
- Wypełniamy protokół i wpisujemy kontrolę do karty urządzenia w CRO.
- Jeśli znajdziemy nieszczelność, opisujemy ją w protokole, uzgadniamy naprawę i po naprawie wykonujemy kontrolę ponowną w wymaganym terminie.
Kontrole wykonują technicy z certyfikatem F-gazowym. Kontrolę szczelności łatwo połączyć z przeglądem technicznym, bo technik jest już przy urządzeniu, a wynik pomiarów pokazuje także, czy urządzenie pracuje poprawnie. Przy dużych obiektach ustalamy harmonogram w umowie przeglądowej i to my przypominamy o kolejnym terminie.
Co grozi za brak kontroli szczelności
Ustawa z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych przewiduje kary pieniężne dla operatora, między innymi za brak wymaganej kontroli szczelności, brak karty urządzenia i nieterminowe wpisy w CRO. Za brak kontroli szczelności kara może sięgać kilkunastu tysięcy złotych. Regularne badanie szczelności agregatu chłodniczego wychwytuje mały wyciek, zanim zatrzyma produkcję. Niezależnie od kar nieszczelny układ traci wydajność, a ubytek czynnika w chillerze kończy się często alarmem niskiego ciśnienia i postojem produkcji.
Kontrola szczelności chillerów, klimatyzacji i pomp ciepła w całej Polsce
Dojeżdżamy do klientów w całej Polsce z bazy w Wałsnowie. Kontrola szczelności urządzeń klimatyzacyjnych i chłodniczych obejmuje u nas między innymi:
- agregaty wody lodowej i chillery procesowe,
- agregaty skraplające,
- pompy ciepła powietrze woda i woda woda,
- roof topy i centrale wentylacyjno klimatyzacyjne z układem chłodniczym.
Jeśli urządzenie jest wycofywane z eksploatacji, zajmujemy się też odzyskiem i utylizacją czynnika chłodniczego oraz zamknięciem karty w CRO.
Pytania o kontrolę szczelności i CRO
Czy każdy chiller podlega kontroli szczelności?
Prawie każdy chiller przemysłowy tak, bo nawet mała jednostka z R410A przekracza próg 5 t CO2e przy około 2,4 kg czynnika. Zwolnione są tylko małe urządzenia hermetyczne poniżej progów podanych wyżej.
Kto może wykonać kontrolę szczelności?
Osoba z certyfikatem F-gazowym odpowiedniej kategorii. Operator nie może wykonać kontroli sam, jeśli nikt w jego firmie nie ma takiego certyfikatu.
Czy serwis może prowadzić kartę urządzenia w CRO za operatora?
Tak, serwis może wprowadzać wpisy na podstawie podpisanego protokołu, ale operator nadal odpowiada za to, żeby karta była założona i kompletna.
Co zrobić, gdy kontrola wykaże wyciek?
Operator musi zlecić naprawę bez zbędnej zwłoki. Ponowna kontrola szczelności układu chłodniczego odbywa się nie wcześniej niż po 24 godzinach i nie później niż po miesiącu od naprawy. Obie czynności trafiają do karty urządzenia.
Czy kontrola szczelności urządzeń klimatyzacyjnych w biurze też jest obowiązkowa?
Tak, jeżeli instalacja zawiera co najmniej 5 t CO2e. Klimatyzator typu split nie jest urządzeniem hermetycznie zamkniętym, bo połączenia wykonuje się na miejscu montażu. Podlega kontroli, gdy ma więcej niż około 2,4 kg R410A albo 7,4 kg R32. Systemy VRF w biurowcach prawie zawsze przekraczają ten próg.
Czy przegląd zerowy obejmuje kontrolę szczelności?
Nie. Przegląd zerowy to diagnostyka stanu urządzenia przed naprawą. Kontrola szczelności z wpisem do karty w CRO wchodzi w zakres przeglądu technicznego. Oba można zrobić podczas jednej wizyty, jeżeli przypada termin kontroli.
Źródła i przydatne strony
- Rozporządzenie (UE) 2024/573 w serwisie EUR-Lex
- Centralny Rejestr Operatorów
- Ustawa z 15 maja 2015 r. w serwisie ISAP
Z grupą firm, z którą współpracujemy, obsługujemy też większe zlecenia: ChillerTech (instalacje wody lodowej i sprzedaż chillerów), SKiC (serwis agregatów chłodniczych i instalacji HVAC) oraz CoolingFlow (chłodzenie procesowe).
Zamów kontrolę szczelności
Zadzwoń pod numer +48 536 577 385 albo napisz na info@chillerserwis.com. Podaj rodzaj urządzenia, czynnik i jego ilość z tabliczki znamionowej oraz lokalizację. Ustalimy, jak często urządzenie musi przechodzić kontrolę, i zaproponujemy termin.
Zobacz też
- Kalkulator GWP: policz t CO2eq i częstotliwość kontroli szczelności
- Kalkulator przeglądów chillera: harmonogram serwisu
- Jak diagnozować nieszczelność w serwisie chillera?
Potrzebujesz przeglądu, diagnostyki albo naprawy?
Serwisujemy agregaty wody lodowej, chillery i urządzenia chłodnicze wszystkich marek w całej Polsce. Podaj markę i model urządzenia oraz opisz problem, a zaproponujemy termin i wycenę.
Poniedziałek do soboty, 8:00 do 16:00. Pracujemy w całej Polsce.
