Większość problemów z chillerami, które naprawiamy, zaczęła się w dniu zakupu. Za mały agregat pracuje na granicy i zużywa sprężarki, za duży taktuje i marnuje prąd, a źle dobrana temperatura wody psuje proces. Dobór chillera to więc nie wybór marki z katalogu, tylko kilka obliczeń i pytań o to, jak instalacja naprawdę pracuje. Poniżej pokazujemy, jak dobieramy chillery w praktyce, od klimatyzacji po dobór chillera do wtryskarki, jakie dane przygotować, jak różnią się potrzeby poszczególnych branż i kiedy ma sens chiller odśrodkowy.
Spis treści:
Dobór chillera krok po kroku
Dobór zaczynamy zawsze od obciążenia, a nie od urządzenia. Najpierw ustalamy, ile ciepła trzeba odebrać, potem w jakiej temperaturze, a dopiero na końcu, jakim agregatem.
- Moc chłodnicza: suma ciepła z maszyn lub pomieszczeń w kW, najlepiej z pomiaru, a nie z tabliczek.
- Temperatura wody na zasilaniu i powrocie, na przykład 7/12 °C albo 15/20 °C.
- Medium: czysta woda czy glikol, jeśli rury biegną na zewnątrz.
- Czas pracy w roku i rezerwa na wypadek awarii.
- Miejsce ustawienia, temperatura otoczenia latem i dopuszczalny hałas.
- Czynnik chłodniczy z perspektywą serwisu na kolejne lata.
Moc chłodnicza chillera: jak ją policzyć
Moc chłodnicza chillera wynika z prostego wzoru: przepływ wody razy ciepło właściwe razy różnica temperatur. Dla wody w praktyce wystarcza zapis Q [kW] = 1,16 × przepływ [m³/h] × ΔT [K]. Na przykład instalacja z przepływem 12 m³/h i różnicą 5 K odbiera około 70 kW.
Do tej wartości dodajemy zapas, zwykle 10 do 20 %, bo latem agregat traci moc przy wysokiej temperaturze powietrza. Natomiast przy glikolu moc tego samego urządzenia spada o kilka procent, więc to też uwzględniamy. Szybkie przeliczenie zrobisz w kalkulatorze wydajności chłodniczej.
| Przepływ wody | ΔT 5 K | ΔT 7 K |
|---|---|---|
| 5 m³/h | ok. 29 kW | ok. 41 kW |
| 10 m³/h | ok. 58 kW | ok. 81 kW |
| 20 m³/h | ok. 116 kW | ok. 162 kW |
| 50 m³/h | ok. 290 kW | ok. 406 kW |
Dobór chillera do wtryskarki i innych maszyn
Dobór chillera do wtryskarki różni się od doboru do klimatyzacji. Formy i oleje hydrauliczne chłodzi się wodą o temperaturze 10 do 15 °C, a liczy się stałość tej temperatury, bo jej wahania psują jakość wyprasek. Dlatego przy doborze chillera do wtryskarki wybieramy agregat procesowy ze zbiornikiem buforowym, często z free coolingiem, który zimą obniża rachunki.
| Branża | Typowa temperatura wody | Na co uważać |
|---|---|---|
| Tworzywa, dobór chillera do wtryskarki | 10 do 15 °C | stała temperatura, bufor, filtracja |
| Drukarnie offsetowe | 8 do 12 °C | współpraca z nawilżaczem offsetowym technotrans |
| Serwerownie | 15 do 20 °C | redundancja, free cooling, praca całoroczna |
| Spożywka, browary | 0 do 5 °C | glikol propylenowy, higiena |
| Klimatyzacja budynków | 7/12 °C | praca sezonowa, hałas |
| Lasery i obrabiarki | 18 do 25 °C | dokładność, mały zład |
Rodzaje chillerów: powietrzne, wodne i chiller odśrodkowy
Chillery chłodzone powietrzem stoją na zewnątrz i oddają ciepło wentylatorami. Są najprostsze w montażu, dlatego dominują w zakładach do kilkuset kW. Z kolei chillery chłodzone wodą stoją w maszynowni i oddają ciepło do wieży albo dry coolera, przez co pracują wydajniej, ale wymagają dodatkowej instalacji.
Chiller odśrodkowy, nazywany też turbinowym, ma sprężarkę wirnikową zamiast tłokowej, spiralnej czy śrubowej. Chiller odśrodkowy sprawdza się przy bardzo dużych mocach, zwykle od kilkuset kW do kilku MW, na przykład w centrach danych i dużych biurowcach. Coraz częściej spotykamy też mniejsze odmiany, w których chiller odśrodkowy ma sprężarkę bezolejową na łożyskach magnetycznych. Przy mniejszych instalacjach przemysłowych częściej wybieramy sprężarki spiralne (scroll) albo śrubowe, bo są tańsze w zakupie i serwisie.
| Sprężarka | Typowy zakres mocy | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Spiralna (scroll) | do ok. 500 kW | maszyny, mniejsze zakłady, biura |
| Śrubowa | ok. 200 kW do 1,5 MW | przemysł, duże obiekty |
| Odśrodkowa | od ok. 1 MW | centra danych, kampusy, duże biurowce |
| Odśrodkowa bezolejowa (łożyska magnetyczne) | ok. 300 kW do 1,5 MW | biurowce i szpitale z naciskiem na sprawność |
Producenci chillerów: na co patrzymy jako serwis
Często słyszymy pytanie, jakich producentów chillerów polecamy. Jako niezależny serwis pracujemy na urządzeniach większości marek, między innymi Carrier, Trane, Daikin, Clivet, Climaveneta, CIAT, Blue Box, Rhoss, Aermec i York. Zamiast rankingu marek podpowiadamy, na co patrzeć przy wyborze, bo to decyduje o kosztach przez kolejne 15 lat.
- Dostępność części w Polsce i czas ich dostawy.
- Otwarty sterownik i dostęp do parametrów serwisowych bez kodów producenta.
- Czynnik chłodniczy o niskim GWP, który nie zostanie wkrótce objęty ograniczeniami.
- Sprawność sezonowa SEER lub SEPR potwierdzona danymi, zgodna z rozporządzeniem (UE) 2016/2281.
- Serwis w zasięgu kilku godzin jazdy od zakładu.
Producenci chillerów różnią się głównie sterowaniem i dostępnością części, a mniej samą konstrukcją. Dlatego przy zakupie warto zapytać serwis, z którym marką ma najmniej przestojów w Twojej okolicy.
Najczęstsze błędy przy doborze
- Moc dobrana z tabliczek wszystkich maszyn, które nigdy nie pracują jednocześnie, więc agregat taktuje.
- Brak zbiornika buforowego przy małym zładzie instalacji. Pojemność policzysz w kalkulatorze zbiornika buforowego.
- Ustawienie agregatu przy ścianie albo w zaułku, gdzie zasysa własne ciepłe powietrze.
- Czysta woda w instalacji z rurami na zewnątrz zamiast glikolu.
- Pominięcie kosztów energii. Roczne zużycie oszacujesz w kalkulatorze zużycia prądu.
Ile kosztuje dobór i uruchomienie
Dobór nowego agregatu robimy w ramach oferty na dostawę i montaż. Natomiast przy wymianie starego urządzenia zaczynamy od przeglądu zerowego, bo pomiary na pracującej instalacji pokazują rzeczywistą moc i przepływ.
| Usługa | Cena netto |
|---|---|
| Przegląd zerowy istniejącej instalacji z pomiarami | 1 800 do 2 500 zł |
| Roboczogodzina, jeden technik | 500 zł |
| Roboczogodzina, zespół dwóch osób lub więcej | 750 zł |
| Dojazd (w obie strony, od bazy ekipy) | 3,20 zł za km |
| Dostawa, montaż i rozruch nowego chillera | według oferty |
Ofertę ważną 7 dni dostajesz po pomiarach. Gdy nowy agregat jeszcze nie dojechał, a stary już nie daje rady, pomaga wynajem chillera na czas zmiany.
Pytania i odpowiedzi
Jaki zapas mocy przyjąć przy doborze chillera?
Zwykle 10 do 20 % ponad zmierzone obciążenie. Większy zapas warto przewidzieć tylko wtedy, gdy wiesz o planowanej rozbudowie.
Chiller powietrzny czy wodny?
Do kilkuset kW najczęściej powietrzny, bo jest prostszy w montażu. Wodny wybieramy przy dużych mocach albo gdy zakład ma już wieżę chłodniczą lub dry cooler.
Czy jeden duży chiller jest lepszy niż dwa mniejsze?
Dwa mniejsze dają rezerwę przy awarii i lepiej pracują przy zmiennym obciążeniu. Jeden duży jest tańszy w zakupie, ale jego awaria zatrzymuje cały proces.
Czy potrzebny jest zbiornik buforowy?
Tak, gdy zład instalacji jest mały w stosunku do mocy agregatu. Bufor ogranicza taktowanie sprężarek i wydłuża ich życie.
Jaki czynnik chłodniczy wybrać?
Taki o niskim GWP, na przykład R32, R454B albo R1234ze, żeby urządzenie nie trafiło za kilka lat pod ograniczenia serwisowe. Wpływ czynnika sprawdzisz w kalkulatorze GWP.
Co przygotować przed rozmową
- Listę maszyn lub pomieszczeń do chłodzenia i ich moc cieplną.
- Wymaganą temperaturę wody i informację, czy w instalacji jest glikol.
- Zdjęcie miejsca ustawienia agregatu i dostępne zasilanie.
- Dane obecnego chillera z tabliczki, jeśli zastępujesz stare urządzenie.
Pracujemy od poniedziałku do soboty 8:00 do 16:00. Dobór i oferta: Dział Handlowy +48 530 805 705, pomiary na istniejącej instalacji: +48 536 577 385. Ekipy wyjeżdżają z Wałsnowa i ze Szczecina do zakładów w całej Polsce. Więcej o samych urządzeniach przeczytasz na stronie chiller.
Potrzebujesz przeglądu, diagnostyki albo naprawy?
Serwisujemy agregaty wody lodowej, chillery i urządzenia chłodnicze wszystkich marek w całej Polsce. Podaj markę i model urządzenia oraz opisz problem, a zaproponujemy termin i wycenę.
Poniedziałek do soboty, 8:00 do 16:00. Pracujemy w całej Polsce.
