
Grzałka karteru sprężarki to niewielki element, od którego zimą zależy życie sprężarki. Kiedy chiller stoi, migracja czynnika kieruje go do najzimniejszego miejsca układu, czyli właśnie do karteru. Podgrzewanie oleju sprawia, że czynnik nie rozpuszcza się w oleju i nie zalewa łożysk. Bez niego rozruch sprężarki zimą zaczyna się od stukania, a spienianie oleju wyrzuca smarowanie do instalacji. Wyjaśniamy, jak sprawdzić grzałkę i kiedy ją wymienić. Zadzwoń: +48 536 577 385.
Spis treści:
Po co jest grzałka karteru sprężarki?
Czynnik chłodniczy zawsze wędruje tam, gdzie jest najzimniej. Zimą najzimniejszym punktem układu bywa sprężarka stojąca na zewnątrz. Migracja czynnika trwa wtedy godzinami i nikt jej nie widzi. Ciekły czynnik zbiera się w karterze i miesza z olejem.
Grzałka karteru sprężarki utrzymuje olej w temperaturze wyższej o 15 do 20 K od otoczenia. Dzięki temu czynnik nie skrapla się w sprężarce, a olej zachowuje lepkość. Co ważne, grzałka pracuje tylko podczas postoju. Załącza ją styk pomocniczy stycznika albo sterownik, gdy sprężarka się zatrzymuje.

Moc grzałek jest niewielka. W sprężarkach spiralnych to zwykle od 40 do 150 W, natomiast w śrubowych od 100 do 300 W. Mimo to ich brak potrafi zniszczyć sprężarkę w jednym sezonie.
Co się dzieje, gdy podgrzewanie oleju nie działa?
Bez grzania olej w karterze nasyca się czynnikiem. Przy starcie ciśnienie w karterze gwałtownie spada. Czynnik rozpuszczony w oleju zaczyna wrzeć i pojawia się spienianie oleju. Piana trafia do cylindrów lub spirali, a potem do skraplacza.
Skutki są zawsze podobne:
- łożyska i powierzchnie cierne pracują przez pierwsze sekundy bez filmu olejowego,
- poziom oleju we wzierniku spada tuż po starcie,
- zabezpieczenie ciśnienia oleju wyłącza sprężarkę,
- ciekły czynnik powoduje uderzenia hydrauliczne i uszkadza zawory lub spirale,
- uzwojenia silnika są zalewane cieczą i szybciej tracą izolację.
Spienianie oleju widać najlepiej we wzierniku. Zamiast spokojnej tafli pojawia się biała piana, która opada dopiero po kilkudziesięciu sekundach. Wtedy wiadomo, że podgrzewanie oleju trwało zbyt krótko.
Jedno takie uruchomienie zwykle nie kończy się awarią. Jednak kilkadziesiąt zimnych startów w sezonie skraca życie sprężarki o lata. Jak wygląda diagnostyka takiego urządzenia, pokazujemy we wpisie chiller nie startuje zimą.
Jak sprawdzić, czy grzałka karteru sprężarki działa?
Kontrola zajmuje kilkanaście minut i nie wymaga otwierania obiegu chłodniczego. Wykonujemy ją w czterech krokach:
- Dotyk i pomiar temperatury. Po kilku godzinach postoju dół sprężarki powinien być wyraźnie cieplejszy od obudowy agregatu.
- Pomiar prądu cęgami. Grzałka 70 W przy 230 V pobiera około 0,3 A. Brak prądu oznacza przerwę w obwodzie.
- Pomiar rezystancji. Dla tej samej grzałki wynik powinien wynosić około 750 Ω. Sprawdzamy także izolację względem obudowy.
- Kontrola sterowania. Grzałka ma się załączać po zatrzymaniu sprężarki i wyłączać po jej starcie.

Często sama grzałka jest sprawna, a zawodzi obwód. Przepalony bezpiecznik, wypalony styk pomocniczy albo poluzowany przewód dają ten sam efekt. Dlatego zawsze mierzymy prąd na pracującym obwodzie, a nie tylko rezystancję elementu.
Z praktyki serwisu: grzałka opaskowa, która zsunęła się z płaszcza sprężarki, grzeje powietrze zamiast oleju. Prąd płynie, pomiar elektryczny jest poprawny, a karter pozostaje zimny. Dlatego oprócz cęgów używamy termometru i sprawdzamy, czy opaska ciasno przylega poniżej poziomu oleju.
Objawy, przyczyny i kontrola w jednej tabeli
Tabela pomaga szybko powiązać objaw z miejscem, w którym zawiodła grzałka karteru sprężarki albo jej obwód.
| Objaw | Możliwa przyczyna | Co sprawdzamy |
|---|---|---|
| Stukanie przy starcie po mroźnej nocy | ciekły czynnik w karterze | prąd grzałki, temperaturę karteru |
| Piana we wzierniku oleju | spienianie oleju po spadku ciśnienia | czas grzania przed startem, szczelność zaworu cieczowego |
| Alarm ciśnienia oleju tuż po rozruchu | olej rozcieńczony czynnikiem | grzałkę, poziom oleju, presostat różnicowy |
| Zimny karter mimo zasilania | spalona lub źle zamocowana grzałka | rezystancję, docisk opaski, bezpiecznik |
| Wyzwalanie zabezpieczenia różnicowego | przebicie izolacji grzałki | rezystancję izolacji względem obudowy |

W sprężarkach śrubowych podgrzewanie oleju dotyczy także separatora. Olej musi osiągnąć temperaturę minimalną, zanim sterownik pozwoli na start. Jeżeli czujnik temperatury oleju pokazuje zbyt niską wartość, agregat czeka i zgłasza blokadę.
Rozruch sprężarki zimą po długim postoju
Najwięcej szkód powstaje przy pierwszym uruchomieniu po przerwie. Rozruch sprężarki zimą wymaga więc cierpliwości. Zasilanie włączamy z wyprzedzeniem, a sprężarkę uruchamiamy dopiero wtedy, gdy olej jest ciepły.

Bezpieczna kolejność wygląda tak:
- Włącz zasilanie chillera, ale zostaw sprężarki zablokowane ze sterownika.
- Odczekaj czas podany przez producenta, zwykle od 8 do 24 godzin.
- Sprawdź temperaturę karteru i poziom oleju we wzierniku.
- Uruchom obieg wody i potwierdź przepływ.
- Dopiero teraz odblokuj sprężarki i obserwuj ciśnienia przez pierwsze minuty.
Jeśli rozruch sprężarki zimą jest pilny, pomaga ogrzanie komory sprężarek nagrzewnicą. To jednak rozwiązanie awaryjne, które nie zastąpi sprawnej grzałki.
Najczęstszy błąd to wyłączanie agregatu wyłącznikiem głównym na weekend albo na całą zimę. Oszczędność prądu jest symboliczna, natomiast grzałka karteru sprężarki przestaje działać. Po powrocie zasilania sterownik często od razu startuje sprężarkę i dochodzi do zalania. Ryzyko rośnie, gdy w tym samym czasie w parowniku stoi woda bez glikolu. Opisaliśmy to w artykule zamarznięty parownik chillera.
Czy sama grzałka wystarczy na migrację czynnika?
Nie zawsze. W układach z dużym napełnieniem migracja czynnika jest zbyt silna dla samej grzałki. Producenci stosują wtedy dodatkowe zabezpieczenia:
- zawór elektromagnetyczny na linii cieczowej, zamykany przy postoju,
- odessanie czynnika z parownika przed zatrzymaniem, czyli pump down,
- zawór zwrotny na tłoczeniu sprężarki,
- oddzielacz cieczy na ssaniu.

Migracja czynnika nasila się, gdy parownik stoi w ogrzewanej hali, a agregat na mrozie. Dlatego najbardziej narażone są chillery zewnętrzne, które pracują z przerwami.
Grzałka karteru sprężarki i te elementy tworzą jeden system. Jeśli zawór cieczowy nie domyka, grzałka pracuje bez przerwy i mimo to nie nadąża. Zimą dochodzi do tego niskie ciśnienie skraplania, które utrudnia start. Więcej o tym zjawisku piszemy we wpisie niskie ciśnienie skraplania.
Stan oleju po kilku zimnych startach warto zbadać w laboratorium. Rozcieńczony i zakwaszony olej trzeba wymienić, zanim uszkodzi uzwojenia. Zakres badania opisuje strona analiza spektrochemiczna oleju sprężarkowego.
Wymiana i dobór grzałki karteru
Nową grzałkę dobieramy według typu sprężarki, a nie według wymiarów starej. Liczy się moc, napięcie, średnica płaszcza oraz sposób mocowania. Dane katalogowe sprężarek i akcesoriów publikuje między innymi Danfoss.
Spotykamy trzy rodzaje:
- opaskowa, zaciskana na płaszczu sprężarki spiralnej lub tłokowej,
- wkładana do gniazda w korpusie sprężarki półhermetycznej i śrubowej,
- samoregulująca PTC, która sama ogranicza moc wraz ze wzrostem temperatury.
Po montażu sprawdzamy prąd, temperaturę karteru po dwóch godzinach oraz działanie blokady. Zapisujemy też wyniki w protokole. Dzięki temu grzałka karteru sprężarki ma w książce urządzenia swoją historię, tak jak sprężarka i wentylatory.
Jak zamówić kontrolę przed mrozami?
Kontrolę grzałek wykonujemy podczas przeglądu jesiennego albo jako osobną wizytę. Wyślij nam zdjęcie tabliczki chillera i sprężarek oraz opis objawów przy starcie. Oddzwonimy z terminem i zakresem prac.
Ekipy ChillerSerwis wyjeżdżają z Wałsnowa i Szczecina. Pracujemy od poniedziałku do soboty od 8:00 do 16:00. Mniejsze agregaty możesz też przywieźć do warsztatu w Wałsnowie. Telefon: +48 536 577 385.
Grzałka karteru sprężarki: pytania i odpowiedzi
Czy grzałka karteru sprężarki musi działać także latem?
Tak, choć pracuje wtedy rzadziej. Chłodne noce i postój po deszczu także powodują migrację czynnika do sprężarki. Dlatego grzałka powinna być zasilana przez cały rok, zawsze gdy sprężarka stoi.
Ile godzin przed startem trzeba włączyć grzałkę karteru?
Większość producentów wymaga od 8 do 12 godzin, a po długim postoju w mrozie nawet 24 godzin. Dokładną wartość podaje instrukcja chillera. Krótszy czas oznacza start z olejem rozcieńczonym czynnikiem.
Po czym poznać, że grzałka karteru jest spalona?
Dolna część sprężarki jest po postoju tak samo zimna jak obudowa chillera. Ponadto cęgi nie pokazują prądu w obwodzie grzałki, a pomiar rezystancji daje przerwę. Przy starcie słychać stukanie i widać pianę we wzierniku oleju.
Czy można wyłączyć chiller wyłącznikiem głównym na zimę?
Nie, jeśli w układzie zostaje czynnik. Wyłącznik główny odcina także grzałki. Urządzenie zatrzymuj ze sterownika, a zasilanie zostaw włączone.
Ile trwa wymiana grzałki karteru w chillerze?
Grzałkę opaskową wymieniamy zwykle w ciągu godziny, bez ingerencji w obieg chłodniczy. Grzałka wkładana do gniazda w sprężarce śrubowej zajmuje podobny czas. Po wymianie mierzymy prąd i temperaturę karteru.
Potrzebujesz przeglądu, diagnostyki albo naprawy?
Serwisujemy agregaty wody lodowej, chillery i urządzenia chłodnicze wszystkich marek w całej Polsce. Podaj markę i model urządzenia oraz opisz problem, a zaproponujemy termin i wycenę.
Poniedziałek do soboty, 8:00 do 16:00. Pracujemy w całej Polsce.
