Wentylator skraplacza w chillerze nie działa: objawy, przyczyny i naprawa

Chiller pracował bez zarzutu przez całe lato, a teraz co kilka godzin zatrzymuje się z alarmem wysokiego ciśnienia. Obsługa kasuje komunikat, maszyna rusza i po chwili znowu staje. W wielu takich przypadkach winny nie jest sprężarka ani czynnik, tylko wentylator skraplacza. To element, który łatwo przeoczyć, bo pracuje na dachu albo za halą, a jego awaria daje objawy podobne do kilku innych usterek. W tym artykule opisujemy, jak rozpoznać problem z wentylatorem skraplacza w chillerze, co może sprawdzić obsługa przed przyjazdem serwisu i jak wygląda naprawa.

Po czym poznać, że wentylator skraplacza w chillerze nie pracuje prawidłowo

Skraplacz chłodzony powietrzem oddaje do otoczenia ciepło odebrane z wody lodowej i ciepło pracy sprężarki. Wentylatory przetłaczają przez lamele powietrze, które to ciepło zabiera. Gdy jeden z nich staje albo kręci się za wolno, część wymiennika przestaje pracować i ciśnienie skraplania rośnie.

Objawy, które obsługa zauważy bez żadnych przyrządów:

• jeden wentylator stoi, gdy pozostałe pracują, albo kręci się wyraźnie wolniej niż sąsiednie,
• wentylator rusza z opóźnieniem, szarpie, zatrzymuje się i startuje ponownie,
• słychać buczenie silnika bez obrotów, stuki albo metaliczne tarcie łopat o kratkę,
• chiller zatrzymuje się w najcieplejszej części dnia, a wieczorem pracuje normalnie,
• na sterowniku pojawia się alarm wysokiego ciśnienia, alarm zabezpieczenia termicznego wentylatora albo komunikat o błędzie falownika,
• woda lodowa wraca cieplejsza niż zwykle, bo sprężarka pracuje z ograniczeniem wydajności.

Jeżeli chiller dodatkowo hałasuje albo wibruje, warto zajrzeć do naszego poradnika chiller hałasuje, skąd stuki, piski i wibracje, bo uszkodzone łożysko wentylatora to jedna z częstszych przyczyn takich dźwięków.

Dlaczego awaria wentylatora kończy się alarmem wysokiego ciśnienia

Ciśnienie skraplania zależy od tego, jak skutecznie skraplacz oddaje ciepło. Każdy wentylator obsługuje swój fragment wymiennika. Gdy jeden przestaje pracować, przez ten fragment przepływa za mało powietrza, temperatura skraplania rośnie, a razem z nią ciśnienie po stronie tłoczenia sprężarki. Presostat wysokiego ciśnienia albo przetwornik ciśnienia w sterowniku wyłącza sprężarkę, zanim dojdzie do uszkodzenia.

Problem narasta przy wysokiej temperaturze zewnętrznej i dużym obciążeniu. Dlatego chiller z jednym niesprawnym wentylatorem może przez wiele dni pracować poprawnie rano i zatrzymywać się po południu. Każde takie zatrzymanie to dodatkowy start sprężarki, a częste starty pod dużym ciśnieniem skracają jej życie. Szerzej o tym alarmie piszemy w artykule alarm wysokiego ciśnienia w chillerze, przyczyny i naprawa.

Najczęstsze przyczyny awarii wentylatorów skraplacza

Z naszych wyjazdów serwisowych wynika, że za większość zgłoszeń odpowiada kilka powtarzających się usterek:

1. Zużyte łożyska silnika. Wentylator pracuje tysiące godzin w roku, na zewnątrz, w deszczu i mrozie. Łożysko zaczyna szumieć, potem stawia opór, aż silnik przegrzewa się i wyłącza.
2. Uszkodzony kondensator rozruchowy lub pracy w silnikach jednofazowych. Silnik buczy, ale nie rusza, albo rusza tylko po popchnięciu łopat.
3. Zadziałanie zabezpieczenia termicznego. Styk termiczny w uzwojeniu otwiera obwód przy przegrzaniu. Wentylator stoi, a po ostygnięciu rusza sam, co myli obsługę.
4. Uszkodzona elektronika silnika EC lub regulator obrotów. Silnik nie dostaje sygnału sterującego albo nie reaguje na niego, więc stoi lub pracuje cały czas na jednej prędkości.
5. Zalanie skrzynki przyłączeniowej i korozja zacisków. Woda w puszce silnika powoduje upływ prądu i zadziałanie wyłącznika różnicowoprądowego.
6. Mechaniczne uszkodzenie wirnika. Pęknięta lub odkształcona łopata, poluzowana piasta albo ciało obce w kratce powodują drgania i hałas.
7. Brudny skraplacz. Zatkane lamele zwiększają opór przepływu powietrza, silnik pracuje ciężej i szybciej się zużywa.

Co może sprawdzić obsługa przed przyjazdem serwisu

Kilka prostych obserwacji skraca diagnostykę na miejscu. Nie wymagają one otwierania obudowy ani pracy pod napięciem:

• zanotuj, który wentylator stoi, licząc od strony szafy elektrycznej, i czy stoi stale, czy tylko czasem,
• spisz treść alarmu i godzinę jego wystąpienia, najlepiej z kilku dni,
• sprawdź z bezpiecznej odległości, czy kratki i lamele nie są zarośnięte puchem topoli, liśćmi lub folią,
• sprawdź, czy w szafie zasilającej nie zadziałało zabezpieczenie oznaczone jako wentylatory,
• zrób telefonem krótki film z pracy wentylatorów, z dźwiękiem.

Nie obracaj łopat ręką i nie zaglądaj pod kratkę przy włączonym zasilaniu. Wentylator sterowany przez regulator może ruszyć w każdej chwili bez ostrzeżenia. Wszystkie czynności przy silnikach i zaciskach wykonuje serwis po odłączeniu i zabezpieczeniu zasilania.

Jak wygląda naprawa i wymiana wentylatora skraplacza

Po przyjeździe technik najpierw potwierdza przyczynę. Mierzy pobór prądu i rezystancję izolacji uzwojeń, sprawdza kondensator, napięcie zasilania, sygnał sterujący z regulatora oraz stan łożysk. Odczytuje też z pamięci sterownika historię alarmów wysokiego ciśnienia, żeby ocenić, jak długo chiller pracował z niesprawnym wentylatorem.

Zakres naprawy zależy od wyniku:

• wymiana kondensatora albo naprawa połączeń w skrzynce przyłączeniowej, jeśli silnik jest sprawny,
• wymiana samego silnika z zachowaniem wirnika, gdy uszkodzone są łożyska lub uzwojenie,
• wymiana całego zespołu wentylatora, czyli silnika z wirnikiem i często z kratką, gdy wirnik jest zużyty albo producent nie dostarcza już samego silnika,
• naprawa lub wymiana regulatora obrotów albo modułu sterującego, gdy wentylatory nie reagują na zmianę ciśnienia skraplania.

Przy wymianie dobieramy zamiennik o tej samej średnicy, kierunku przepływu powietrza i zbliżonej wydajności. Po montażu sprawdzamy kierunek obrotów, pobór prądu, wyważenie i reakcję na sterowanie. Na koniec mierzymy ciśnienie skraplania przy pracy chillera pod obciążeniem, żeby potwierdzić, że problem zniknął. Gdy wentylator wymaga przezwojenia lub regeneracji, wykonujemy ją w naszym warsztacie, o czym piszemy w artykule naprawa chillera w warsztacie.

Wentylatory AC czy EC. Kiedy warto zmienić typ przy wymianie

Starsze chillery mają zwykle wentylatory z silnikami prądu przemiennego, sterowane stopniowo albo regulatorem napięcia. Nowsze konstrukcje coraz częściej korzystają z silników EC, czyli komutowanych elektronicznie, z płynną regulacją obrotów sygnałem sterującym.

Wymiana na wentylatory EC ma sens, gdy:

• w chillerze trzeba wymienić kilka wentylatorów naraz,
• urządzenie pracuje przez dużą część roku przy niepełnym obciążeniu,
• zależy Ci na niższym hałasie w nocy,
• regulator obrotów starych silników i tak wymaga wymiany.

Taka zmiana wymaga sprawdzenia, czy sterownik chillera potrafi podać właściwy sygnał sterujący, oraz dopasowania zabezpieczeń w szafie. Przykładowe rozwiązania wentylatorów do skraplaczy i informacje o technologii EC można znaleźć u producenta Ziehl Abegg. Decyzję podejmujemy dopiero po pomiarach, bo w części maszyn prostsza wymiana na identyczny silnik jest rozsądniejsza.

Jak ograniczyć ryzyko kolejnej awarii

Wentylatory skraplacza zużywają się w przewidywalny sposób, więc większości nagłych zatrzymań da się uniknąć. Pomagają w tym trzy rzeczy. Pierwsza to regularne czyszczenie skraplacza, najlepiej przed sezonem letnim i po okresie pylenia topoli. Druga to okresowy pomiar prądu i kontrola łożysk, które pozwalają wymienić silnik w zaplanowanym terminie, a nie w czasie upału. Trzecia to kontrola szczelności skrzynek przyłączeniowych i dławików kablowych.

Wszystkie te czynności obejmuje regularny przegląd. Opisujemy go w artykule przegląd chillera, co sprawdzamy i co daje umowa przeglądowa. Przy umowie przeglądowej stan wentylatorów trafia do protokołu po każdej wizycie, więc widać, który silnik zbliża się do końca pracy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy chiller może pracować z jednym niesprawnym wentylatorem skraplacza?

Przez krótki czas tak, zwłaszcza przy niskiej temperaturze zewnętrznej. Przy cieplejszej pogodzie rośnie ciśnienie skraplania, chiller ogranicza wydajność albo zatrzymuje się na alarmie. Długa praca w takim stanie obciąża sprężarkę, dlatego naprawę warto zlecić od razu.

Ile trwa wymiana wentylatora skraplacza?

Sama wymiana zespołu wentylatora zajmuje zwykle kilka godzin. Czas zależy od dostępu do urządzenia, wysokości montażu i dostępności zamiennika. Typowe silniki i kondensatory często mamy na miejscu albo sprowadzamy w krótkim terminie.

Dlaczego wentylator raz pracuje, a raz stoi?

Najczęściej to zadziałanie zabezpieczenia termicznego w uzwojeniu przy zużytych łożyskach albo słabym kondensatorze. Może to też być normalna praca regulacji, która wyłącza część wentylatorów przy niskim ciśnieniu skraplania. Rozróżnia to pomiar wykonany przez serwis.

Czy brudny skraplacz może uszkodzić wentylator?

Tak. Zatkane lamele zwiększają opór przepływu, silnik pracuje pod większym obciążeniem, nagrzewa się i szybciej zużywa łożyska. Jednocześnie rośnie ciśnienie skraplania, więc cierpi też sprężarka.

Czy wymieniacie wentylatory w chillerach różnych marek?

Tak. Serwisujemy chillery wielu producentów i dobieramy zamienniki o zgodnych parametrach, także do starszych urządzeń, dla których oryginalne części nie są już dostępne.

Wentylator skraplacza stoi? Zadzwoń do ChillerSerwis. Jeśli Twój chiller zatrzymuje się na alarmie wysokiego ciśnienia albo jeden z wentylatorów skraplacza przestał pracować, skontaktuj się z nami. Nasza mobilna grupa serwisowa przyjedzie z miernikami i typowymi częściami, ustali przyczynę i przywróci pracę urządzenia. Zadzwoń: +48 536 577 385.